Nese punoni si freelancer ose jeni te vetepunesuar ne Kosove, keni detyrime tatimore qe duhet ti kuptoni dhe ti permbushni. Nga regjistrimi si biznes individual deri te deklarata vjetore, ky udhezues mbulon gjithcka qe nje freelancer ne Kosove duhet te dije.
Hapi i pare per cdo freelancer ne Kosove eshte regjistrimi si biznes individual. Kjo eshte e detyrueshme per cdo person qe fiton te ardhura nga puna e pavarur.
Regjistrohuni si biznes individual (BNI) ne Agjencine per Regjistrimin e Bizneseve te Kosoves. Mund ta beni online ose fizikisht. Zgjidhni kodin e veprimtarise (NACE) qe pershtatet me punen tuaj.
Pas regjistrimit ne ARBK, aplikoni per numer fiskal ne ATK. Kjo behet automatikisht ne shumicen e rasteve. Numri fiskal eshte identifikuesi juaj per te gjitha detyrimet tatimore.
Hapni nje llogari bankare te veçante per biznesin tuaj. Kjo ndihmon ne ndarjen e financave personale nga ato te biznesit dhe eshte e nevojshme per pagesa nderkombetare.
Nese te ardhurat tuaja vjetore kalojne 30,000 EUR, duhet te regjistroheni per TVSH. Mund te regjistroheni edhe vullnetarisht nese eshte ne interesin tuaj.
Hapni llogari ne sistemin elektronik te ATK-se (EDI) per te dorezuar deklaratat tatimore online. Shikoni udhezuesin tone te detajuar per kete.
Per me shume detaje per hapjen e llogarise ne EDI, lexoni: Si te Hapni Llogari ne EDI: Sistemi Elektronik i ATK.
Si freelancer, tatimi ne te ardhura llogaritet mbi fitimin neto (te ardhurat minus shpenzimet e zbritshme). Normat jane progresive, njelloj si per punonjesit:
| Shkalla vjetore | Norma | Tatimi max |
|---|---|---|
| 0 - 960 EUR / vit | 0% | 0 EUR |
| 960 - 3,840 EUR / vit | 4% | Deri ne 115.20 EUR |
| 3,840 - 5,760 EUR / vit | 8% | Deri ne 153.60 EUR |
| Mbi 5,760 EUR / vit | 10% | 10% e shumes mbi 5,760 |
Te ardhurat bruto: 24,000 EUR
Shpenzime te zbritshme: 6,000 EUR (pajisje, internet, software)
Kontribute pensionale: 1,800 EUR (10% e fitimit neto)
Baza tatimore: 24,000 - 6,000 - 1,800 = 16,200 EUR
Shkalla 1 (0-960): 0% = 0 EUR
Shkalla 2 (960-3,840): 4% x 2,880 = 115.20 EUR
Shkalla 3 (3,840-5,760): 8% x 1,920 = 153.60 EUR
Shkalla 4 (5,760-16,200): 10% x 10,440 = 1,044 EUR
Tatimi total vjetor: 1,312.80 EUR
Norma efektive: 5.47% (1,312.80 / 24,000)
Si freelancer, duhet te regjistroheni per TVSH nese te ardhurat tuaja vjetore kalojne pragun prej 30,000 EUR. Kjo do te thote:
Nuk jeni te detyruar te regjistroheni per TVSH. Nuk shtoni TVSH ne faturat tuaja dhe nuk keni te drejte te zbritni TVSH-ne ne blerje.
Duhet te regjistroheni per TVSH. Shtoni 18% TVSH ne faturat tuaja dhe keni te drejte te zbritni TVSH-ne ne blerje.
Regjistrim vullnetar: Edhe nese te ardhurat jane nen 30,000 EUR, mund te regjistroheni vullnetarisht per TVSH. Kjo eshte e dobishme nese keni shume shpenzime me TVSH (p.sh. pajisje te shtrenjta) dhe deshironi ta zbritni ate.
Si person i vetepunesuar, jeni te detyruar te paguani kontribute pensionale. Ndryshimi nga punonjesit eshte se ju paguani te dyja pjeset:
Si i vetepunesuar, paguani te dyja pjeset (5% si punonjes + 5% si punedhenes) mbi fitimin tuaj neto. Kjo shume eshte e zbritshme nga baza tatimore.
Kontributi pensional: 18,000 x 10% = 1,800 EUR/vit (150 EUR/muaj). Kjo shume zbritet para llogaritjes se tatimit ne te ardhura.
Kontributet pensionale jane te detyrueshme edhe per freelancerat. Mospagesa rezulton ne gjoba dhe kamate vonesash.
Freelancerat ne Kosove duhet te bejne pagesa te parapaguara te tatimit cdo tre muaj, bazuar ne tatimin e parashikuar vjetor:
| Periudha | Afati | Baza |
|---|---|---|
| Tremujori 1 (Janar-Mars) | 15 Prill | 25% e tatimit te parashikuar vjetor |
| Tremujori 2 (Prill-Qershor) | 15 Korrik | 25% e tatimit te parashikuar vjetor |
| Tremujori 3 (Korrik-Shtator) | 15 Tetor | 25% e tatimit te parashikuar vjetor |
| Tremujori 4 (Tetor-Dhjetor) | 15 Janar (viti pasardhes) | 25% e tatimit te parashikuar vjetor |
Nje nga avantazhet e te qenit freelancer eshte mundesia per te zbritur shpenzimet e biznesit nga te ardhurat, duke ulur bazen tatimore. Keto jane shpenzimet kryesore te zbritshme:
Kompjuter, monitor, tastiere, mi, printer
Abonimi mujor i internetit, paketa e telefonit per pune
Qiraja e zyres, ose perqindje e qirase se shtepise (nese punoni nga shtepia)
Licenca software, abonime ne platforma profesionale, hosting
Bileta udhetimi, akomodim, karburant per takime pune
Kurse profesionale, konferenca, libra profesionale
E rendesishme: Per cdo shpenzim te zbritshme duhet te keni fature te rregullt. Shpenzime pa dokumentacion nuk pranohen nga ATK. Ruajini faturat per te pakten 6 vjet.
Cdo freelancer duhet te dorezoje deklaraten vjetore te te ardhurave ne ATK deri me 31 Mars te vitit pasardhes. Ne kete deklarate, raportoni:
Afati: 31 Mars. Vonesa ne dorezimin e deklarates vjetore ndeshkohet me gjoba. Sigurohuni qe ta dorezoni ne kohe permes sistemit EDI.
Klikont eshte ideal per freelancerat qe duan te mbajne evidencen e te ardhurave dhe shpenzimeve pa komplikime, duke gjeneruar automatikisht raportet e nevojshme per ATK.
Po, nese fitoni te ardhura si freelancer ne Kosove, duhet te regjistroheni si biznes individual ne ARBK (Agjencia per Regjistrimin e Bizneseve) dhe te merrni numer fiskal nga ATK. Kjo eshte e detyrueshme per cdo person qe ushtron veprimtari ekonomike.
Duhet te regjistroheni per TVSH nese te ardhurat tuaja vjetore kalojne pragun prej 30,000 EUR. Mund te regjistroheni edhe vullnetarisht nese te ardhurat jane me te uleta, gje qe mund te jete e dobishme nese keni shume shpenzime me TVSH.
Si freelancer mund te zbritni: shpenzimet per pajisje pune (kompjuter, telefon), internetin dhe telefonine, qirane e zyres ose nje perqindje te qirase se shtepise (nese punoni nga shtepia), software dhe abonime profesionale, udhetim pune, trajnime, dhe materiale pune.
Gjurmim te ardhurave, shpenzime, fatura, dhe raporte per ATK. Filloni falas.