Tatimi mbi Vleren e Shtuar (TVSH) eshte njeri nga tatimet me te rendesishme per cdo biznes ne Kosove. Pavaresisht nese keni dyqan, restorant, kompani ndertimi, ose ofroni sherbime profesionale, kuptimi i TVSH-se eshte i domosdoshem per te qendruar ne perputhje me ligjin dhe per te menaxhuar financat e biznesit tuaj.
TVSH (Tatimi mbi Vleren e Shtuar) eshte nje tatim indirekt qe aplikohet ne cdo faze te zinxhirit te furnizimit, nga prodhimi deri te shitja perfundimtare. Ne anglisht njihet si VAT (Value Added Tax). Ne Kosove, TVSH-ja administrohet nga Administrata Tatimore e Kosoves (ATK) dhe rregullohet me Ligjin Nr. 05/L-037 per Tatimin mbi Vleren e Shtuar.
Parimi baze i TVSH-se eshte i thjeshte: biznesi mbledh TVSH nga klientet (TVSH dalese) dhe paguan TVSH kur blen mallra ose sherbime (TVSH hyrje). Diferencen mes TVSH dalese dhe TVSH hyrje ia paguan ATK-se. Nese TVSH hyrje eshte me e madhe se TVSH dalese, biznesi ka te drejte per rimbursim.
Nje dyqan blen mallra me vlere 1,000 EUR + 180 EUR TVSH (18%) = 1,180 EUR total. Pastaj i shet ato mallra per 1,500 EUR + 270 EUR TVSH = 1,770 EUR. Dyqani i ka mbledhur 270 EUR TVSH dalese dhe ka paguar 180 EUR TVSH hyrje. ATK-se i paguan diferencen: 270 - 180 = 90 EUR.
Kosova ka dy norma kryesore te TVSH-se: normen standarde 18% dhe normen e reduktuar 8%. Perveq ketyre, ka edhe normen 0% per eksporte dhe perjashtim te plote per disa sherbime te caktuara.
Aplikohet per shumicen e mallrave dhe sherbimeve ne Kosove. Kjo eshte norma baze qe perdoret nese nuk ka perjashtim specifik.
Aplikohet per produkte dhe sherbime esenciale si ushqimet baze, energjia elektrike, ujin, barnat, dhe librat.
| Kategoria | Norma | Shembuj |
|---|---|---|
| Produkte ushqimore baze | 8% | Buke, qumesht, veze, miell, vaj gatimi |
| Furnizim me energji elektrike | 8% | Energji elektrike per konsumatore shtepiak |
| Furnizim me uje | 8% | Uje i pijshem per konsumatore |
| Barna dhe pajisje mjekesore | 8% | Ilace, pajisje mjekesore esenciale |
| Libra dhe materiale arsimore | 8% | Libra shkollore, tekste universitare |
| Teknologji informative (IT) | 18% | Kompjutere, softuer, sherbime IT |
| Veshje dhe kepuce | 18% | Te gjitha llojet e veshjeve |
| Elektronike | 18% | Telefona, televizore, pajisje elektronike |
| Sherbime profesionale | 18% | Konsulence, kontabilitet, juridike |
| Ndertimtari | 18% | Materiale ndertimi, sherbime ndertimi |
| Hotele dhe restorane | 18% | Akomodim, ushqim ne restorant |
| Transport | 18% | Transport mallrash, logistike |
Disa mallra dhe sherbime jane te perjashtuara plotesisht nga TVSH-ja. Kjo do te thote qe bizneset qe ofrojne keto sherbime nuk e ngarkeojne TVSH-ne, por gjithashtu nuk kane te drejte te zbresin TVSH-ne hyrje per blerjet e lidhura.
Sipas legjislacionit te Kosoves, regjistrimi per TVSH eshte i detyrueshem per te gjitha bizneset qe arrijne ose kalojne pragun vjetor te qarkullimit prej 30,000 EUR. Kjo perfshine te gjitha format e biznesit: biznese individuale, shoqeri me pergjegjesi te kufizuar (SHPK), partneritete, dhe korporata.
Nese qarkullimi vjetor kalon 30,000 EUR, duhet te regjistroheni brenda 15 diteve nga dita kur keni arritur pragun.
Edhe nese nuk e keni arritur pragun, mund te regjistroheni vullnetarisht. Kjo eshte e dobishme nese keni shume TVSH hyrje qe deshironi ta zbritni.
Kujdes: Nese e kaloni pragun e 30,000 EUR dhe nuk regjistroheni, ATK-ja mund t'ju gjobise dhe te kerkoje pagesen e TVSH-se per te gjithe periudhen qe keni qene te paregjistruar.
Certifikaten e regjistrimit te biznesit nga ARBK, dokumentin e identifikimit te pronarit, dhe deshmine e adreses se biznesit.
Shkoni ne zyren me te afert te Administrates Tatimore te Kosoves me dokumentet origjinale dhe kopjet.
Plotesoni formularin zyrtar te ATK-se per regjistrim ne TVSH. Sigurohuni qe te dhenat jane te sakta.
Pas aprovimit, ATK-ja ju jep numrin e TVSH-se. Ky numer duhet te shfaqet ne cdo fature qe leshoni.
Tashme jeni te detyruar te llogarisni TVSH-ne ne cdo shitje, te mbani regjistrat, dhe te deklaroni mujore.
Llogaritja e TVSH-se bazohet ne parimin e zbritjes. Biznesi mbledh TVSH nga klientet (TVSH dalese) dhe zbret TVSH-ne qe ka paguar per blerjet e veta (TVSH hyrje). Diferenca i paguhet ATK-se.
TVSH per pagese = TVSH dalese (shitjet) - TVSH hyrje (blerjet)
Shitjet e muajit: 10,000 EUR. TVSH dalese: 10,000 x 18% = 1,800 EUR
Blerjet e muajit: 6,000 EUR. TVSH hyrje: 6,000 x 18% = 1,080 EUR
TVSH per pagese: 1,800 - 1,080 = 720 EUR
Kjo shume (720 EUR ne kete shembull) duhet te deklarohet dhe paguhet brenda afatit mujor. Per bizneset qe kane shume transaksione, llogaritja manuale behet e veshtire dhe e prirur ndaj gabimeve.
Deklarata e TVSH-se ne Kosove behet ne baze mujore. Cdo biznes i regjistruar per TVSH duhet te dorezoje deklaraten e TVSH-se dhe te paguaje shumen e detyruar brenda dates 20 te muajit pasardhes.
ATK-ja aplikon gjoba te ndryshme per bizneset qe nuk respektojne detyrimet e TVSH-se. Keto gjoba mund te jene te konsiderueshme dhe mund te ndikojne seriozisht ne financat e biznesit.
| Shkelja | Gjoba / Pasoja |
|---|---|
| Mosregjistrimi ne TVSH kur kalohet pragu | Gjobe deri ne 500 EUR |
| Vonese ne deklarimin mujor te TVSH-se | Gjobe 100-250 EUR + kamate vonesash |
| Mosleshimi i fatures fiskale | Gjobe 500-2,500 EUR per rast |
| Deklarim i pasakte (nenvleresim) | 25% e shumes se nenvleresuar |
| Mospagesa e TVSH-se ne afat | Kamate vonesash 1% per muaj |
| Mashtrimi tatimor | Gjobe dhe ndjekje penale |
Menaxhimi manual i TVSH-se eshte i lodhshem dhe i prirur ndaj gabimeve. Me Klikont, e gjithe llogaritja e TVSH-se behet automatikisht. Platforma e unifikuar e Klikont perfshine modulet e kontabilitetit, POS, dhe faturimit qe punojne se bashku per te siguruar perputhje te plote me ATK-ne.
Llogaritje automatike, deklarata te gatshme, perputhje e plote me ATK-ne.